Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và yêu cầu phát triển bền vững ngày càng cấp thiết, tỉnh Nghệ An đang dẫn đầu xu hướng sản xuất nông nghiệp xanh bằng việc mở rộng mô hình trồng lúa giảm phát thải. Đây là bước tiến nổi bật hướng tới nền nông nghiệp sạch, hiện đại và thân thiện với môi trường.
Mô hình tưới ngập-khô xen kẽ – chìa khóa giảm khí mê-tan
Một trong những điểm sáng của chiến lược này là việc áp dụng kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ cho đồng ruộng lúa. Theo phân tích, cách làm này giúp giảm số lần tưới nước và đáng kể giảm phát thải khí mê-tan: giảm đến 55% ở lúa cấy và 50% ở lúa gieo sạ so với phương pháp tưới ngập truyền thống.
Nhờ vậy, Nghệ An không chỉ giảm phát thải nhà kính mà còn có tiềm năng tạo ra tín chỉ carbon, mở ra cơ hội mới cho nông dân tham gia thị trường carbon xanh.
Mở rộng mô hình và tăng liên kết sản xuất – tiêu thụ
Vụ Xuân 2025, Nghệ An đã áp dụng mô hình lúa giảm phát thải trên hơn 18.900 ha, cho thấy sự lan tỏa nhanh chóng. Đồng thời, tỉnh đã triển khai 38 mô hình nông nghiệp hiệu quả với tổng diện tích khoảng 1.680 ha, kết hợp với việc thúc đẩy liên kết tiêu thụ cho khoảng 22.000 ha cây trồng.
Liên kết từ sản xuất đến thị trường giúp nông dân yên tâm đầu ra, giảm rủi ro, đồng thời nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp.
Kế hoạch lương thực tham vọng và giải pháp theo vùng sinh thái
Nghệ An đặt mục tiêu sản lượng lương thực đạt khoảng 1,2 triệu tấn trong năm 2026. Cụ thể:
-
Vụ Đông 2025: dự kiến đạt 75.175 tấn,
-
Vụ Xuân 2026: mục tiêu 708.850 tấn lương thực.
Để thực hiện được mục tiêu này, tỉnh yêu cầu các địa phương xây dựng kế hoạch sản xuất rất chi tiết, phù hợp với điều kiện từng vùng sinh thái. Việc chọn giống lúa được quản lý chặt chẽ — mỗi nơi được khuyến nghị chỉ dùng 2–3 giống lai và 2–3 giống thuần chủ lực — nhằm đảm bảo chất lượng đồng ruộng và tránh phân tán giống.
Về thời vụ trồng, các địa phương phải tuân thủ lịch gieo trồng nghiêm ngặt, không được gieo quá sớm, và mạ phải được che phủ nilon + bảo đảm đủ nước để chống rét. Ngoài ra, công tác bảo vệ thực vật, phân bón, thủy lợi và vệ sinh đồng ruộng sẽ được triển khai đồng bộ.
Nghệ An hướng tới cơ giới hóa mạnh mẽ: mở rộng diện tích mạ trồng bằng máy, nâng cao vai trò hợp tác xã trong dịch vụ nông nghiệp.
Bên cạnh đó, tỉnh khuyến khích sử dụng hệ thống tưới thông minh, nhà màng / nhà lưới và quản lý dịch hại bằng công nghệ số — cách tiếp cận giúp tiết kiệm chi phí, tăng năng suất và giảm thiểu tác động môi trường.
Đặc biệt, hệ thống giám sát đồng ruộng bằng dữ liệu trồng trọt sẽ được mở rộng. Điều này cho phép dự báo sớm sâu bệnh, ghi nhận các bất thường và xử lý kịp thời, từ đó giảm rủi ro cho nông dân.
Chuyển đổi cơ cấu cây trồng và đẩy mạnh liên kết
Không chỉ tập trung vào lúa, Nghệ An cũng khuyến khích chuyển đổi diện tích trồng cây năng suất thấp sang cây rau màu, ngô, lạc… Điều này sẽ hoàn thành trước vụ Xuân 2026 để đảm bảo hiệu quả và tránh phân tán sản xuất.
Về tiêu thụ, tỉnh phấn đấu mỗi huyện / địa phương xây dựng ít nhất một vùng liên kết nông sản, đồng thời phát triển các sản phẩm đạt chuẩn như OCOP, VietGAP hoặc canh tác hữu cơ để tăng giá trị, sức cạnh tranh và hướng tới xuất khẩu.
Khích lệ nông dân, hướng tới thị trường carbon
Một điểm rất nhân văn trong chiến lược này là nông dân trồng lúa giảm phát thải được nhận thưởng, khuyến khích họ tham gia sâu hơn vào mô hình xanh.
Song song, liên kết với thị trường carbon (tín chỉ carbon) không chỉ giúp giảm phát thải mà còn tạo ra nguồn thu mới cho người nông dân, đóng góp vào quá trình chuyển đổi xanh theo hướng bền vững.