Thành phố Hồ Chí Minh: Cơ hội thu hút tín dụng xanh

Để thực hiện mục tiêu phát triển theo hướng phát thải thấp và bền vững giai đoạn 2025-2035, Thành phố Hồ Chí Minh cần huy động nguồn vốn khổng lồ. Do đó, việc gắn kết Trung tâm Tài chính quốc tế với tài chính xanh, tín dụng xanh và thị trường carbon là xu thế tất yếu, mở ra cơ hội quan trọng để thành phố tiếp cận các dòng vốn dài hạn, chất lượng cao từ khu vực và thế giới.

Tầm nhìn chiến lược và thách thức tất yếu

Sau khi sáp nhập và phát triển, Thành phố Hồ Chí Minh hiện là siêu đô thị với 14 triệu dân, đóng vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước. Mục tiêu đến năm 2050, thành phố định hướng trở thành một siêu đô thị – cảng biển trung tâm về công nghiệp, dịch vụ và tài chính quốc tế. Đặc biệt, thành phố đặt mục tiêu dẫn đầu khu vực về kinh tế xanh, phát triển hài hòa giữa công nghệ và môi trường nhằm thích ứng bền vững với biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, lộ trình này đối mặt với áp lực lớn khi hạ tầng hiện tại đang quá tải và thành phố nằm trong nhóm 10 khu vực chịu rủi ro cao nhất từ biến đổi khí hậu trên toàn cầu. Trước thực trạng đó, việc chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng xanh không còn là một lựa chọn ưu tiên mà đã trở thành yêu cầu sống còn.

 

Bài toán nguồn vốn 900.000 tỷ đồng

Để hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050, nhóm nghiên cứu từ Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM (HIDS) ước tính nhu cầu vốn cho giai đoạn 2025-2035 là khoảng 900.000 tỷ đồng. Nguồn lực khổng lồ này sẽ tập trung vào 10 trụ cột chuyển đổi xanh, bao gồm hạ tầng số, năng lượng tái tạo, giao thông xanh và xử lý chất thải.

Về cơ cấu dòng vốn, ngân sách nhà nước dự kiến đóng góp khoảng 20%, đóng vai trò “vốn mồi” cho các dự án hạ tầng nền tảng. 80% còn lại sẽ được huy động từ các nguồn lực xã hội hóa, hình thức đối tác công-tư (PPP), các quỹ đầu tư quốc tế và nguồn vốn ODA. Để thu hút các dòng tiền này, thành phố sẽ triển khai đồng bộ nhiều công cụ tài chính như: Quỹ Chuyển đổi xanh, trái phiếu xanh đô thị và cơ chế tín chỉ carbon địa phương, kèm theo các chính sách ưu đãi thuế, phí cho doanh nghiệp kinh tế tuần hoàn.

Tài chính xanh: Trụ cột của Trung tâm Tài chính quốc tế

Tài chính xanh được xác định là bộ phận cốt lõi của hệ thống tài chính hiện đại. Tuy nhiên, thực trạng tại Việt Nam hiện nay vẫn còn khoảng trống lớn về pháp lý và tiêu chuẩn phân loại dự án xanh, khiến các doanh nghiệp (đặc biệt là SME) khó tiếp cận vốn. Để giải quyết “điểm nghẽn” này, các chuyên gia đề xuất xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM theo mô hình “sandbox” (không gian thử nghiệm có kiểm soát). Mô hình này cho phép thành phố áp dụng trước các chuẩn mực quốc tế, rút ngắn thời gian hoàn thiện chính sách và giảm thiểu rủi ro cho nhà đầu tư, từ đó tạo tiền đề để tham gia sâu hơn vào mạng lưới tài chính xanh toàn cầu.

Sáng kiến “Cộng đồng Tài chính Xanh” và lộ trình thực thi

Một giải pháp đột phá khác là việc thành lập “Cộng đồng Tài chính Xanh” nhằm kết nối vốn, tri thức và kinh nghiệm quốc tế. Lộ trình triển khai được chia thành ba giai đoạn chiến lược:

• Giai đoạn 2025-2026: Tập trung hình thành khung pháp lý và thử nghiệm các sản phẩm tài chính khí hậu, ưu tiên lĩnh vực nông nghiệp thông minh.

• Giai đoạn 2027-2028: Mở rộng sang tài trợ chuỗi cung ứng bền vững và hỗ trợ kỹ thuật cho các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ.

• Giai đoạn 2029-2030: Chuẩn hóa toàn diện các tiêu chuẩn ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị) và mở rộng hợp tác quốc tế sâu rộng.

Với sự minh bạch về dữ liệu và cơ chế vận hành linh hoạt, mô hình này được kỳ vọng sẽ trở thành “nam châm” thu hút các định chế tài chính đa phương, tạo động lực mạnh mẽ để TP.HCM đạt được các mục tiêu phát triển bền vững và khẳng định vị thế trên bản đồ kinh tế xanh thế giới.