Liên minh Châu Âu (EU) đang đẩy nhanh tiến trình chuyển đổi sang kinh tế tuần hoàn, trong đó nhựa được xác định là một trong những dòng vật liệu cần ưu tiên hành động. Cuối năm 2025, Ủy ban Châu Âu đã ban hành văn kiện chính sách nhằm tăng cường tính tuần hoàn của nhựa, qua đó giải quyết đồng thời các vấn đề môi trường, tài nguyên và năng lực cạnh tranh kinh tế.
Văn kiện đánh dấu sự thay đổi rõ rệt trong cách tiếp cận: từ quản lý rác thải sang quản lý tài nguyên.
🔎 Nhựa vẫn là thách thức lớn của kinh tế tuần hoàn
Theo đánh giá của EU, mặc dù đã có nhiều chính sách môi trường được triển khai, tỷ lệ nhựa được tái chế quay trở lại chuỗi sản xuất vẫn còn thấp. Phần lớn nhựa sau sử dụng chưa được giữ lại trong vòng tuần hoàn, mà bị chôn lấp, đốt hoặc thất thoát ra môi trường.
Ngành tái chế nhựa tại châu Âu hiện đối mặt với nhiều khó khăn:
-
⚡ Chi phí năng lượng và sản xuất tăng cao
-
💰 Nhựa nguyên sinh có giá rẻ hơn nhựa tái chế
-
📉 Thị trường nhựa tái chế thiếu ổn định, phân mảnh
-
🚢 Cạnh tranh từ nhựa nhập khẩu giá rẻ
Những yếu tố này khiến nhựa tái chế khó cạnh tranh và làm suy yếu động lực đầu tư vào ngành tái chế.
🔄 
Giữ nhựa trong vòng tuần hoàn
Văn kiện của EU nhấn mạnh mục tiêu giữ giá trị của nhựa trong nền kinh tế càng lâu càng tốt, thông qua các nhóm giải pháp chính sau:
♻️ Công nhận nhựa tái chế là nguyên liệu sản xuất
EU sẽ xây dựng các tiêu chí thống nhất để xác định thời điểm nhựa tái chế không còn bị coi là chất thải, mà trở thành nguyên liệu hợp pháp cho sản xuất. Điều này giúp nhựa tái chế được lưu thông thuận lợi hơn giữa các quốc gia thành viên và tạo niềm tin cho doanh nghiệp sử dụng.
📊 Minh bạch hàm lượng nhựa tái chế
EU đề xuất thống nhất phương pháp tính toán, xác nhận và báo cáo hàm lượng nhựa tái chế trong sản phẩm, bao gồm cả nhựa tái chế bằng công nghệ hóa học. Giải pháp này nhằm:
-
nâng cao tính minh bạch
-
hạn chế tình trạng “xanh hóa hình thức”
-
củng cố niềm tin của người tiêu dùng
⚖️ Tạo thị trường công bằng cho nhựa tái chế
Văn kiện nhấn mạnh việc tăng cường giám sát nhựa nhập khẩu, phân biệt rõ nhựa nguyên sinh và nhựa tái chế, qua đó bảo vệ ngành tái chế nội khối và đảm bảo cạnh tranh lành mạnh trên thị trường.
🚀 Thúc đẩy đầu tư và đổi mới công nghệ
EU kêu gọi tăng đầu tư vào hệ thống thu gom, tái chế và đổi mới công nghệ, đồng thời thúc đẩy các mô hình hợp tác liên vùng trong kinh tế tuần hoàn. Đây cũng là bước chuẩn bị cho Đạo luật Kinh tế Tuần hoàn (Circular Economy Act) dự kiến ban hành trong giai đoạn tới.
🌍 Không chỉ là môi trường, mà là bài toán phát triển
Văn kiện của EU khẳng định: kinh tế tuần hoàn không chỉ là giải pháp môi trường, mà còn là công cụ quan trọng để:
-
đảm bảo an ninh tài nguyên
-
nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn
-
hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững
Trong cách tiếp cận mới, nhựa được nhìn nhận như nguồn tài nguyên thứ cấp có giá trị, nếu được quản lý và sử dụng đúng cách.
🌱 Góc nhìn từ Việt Nam
Những định hướng của EU mang lại nhiều bài học cho Việt Nam trong bối cảnh rác thải nhựa ngày càng gia tăng. Việc phát triển kinh tế tuần hoàn không thể chỉ dừng ở khâu thu gom, mà cần:
-
tạo thị trường cho sản phẩm tái chế
-
khuyến khích tái sử dụng và kéo dài vòng đời sản phẩm
-
tăng cường giáo dục cộng đồng, đặc biệt là trẻ em
Tại Nhân Văn, các hoạt động giáo dục môi trường, trao đổi và tái sinh sản phẩm nhựa được xem là những đóng góp thiết thực, từng bước hình thành tư duy kinh tế tuần hoàn từ cộng đồng.
Việc EU coi nhựa là tài nguyên thay vì rác thải cho thấy kinh tế tuần hoàn đang dần trở thành hướng phát triển tất yếu. Thành công của quá trình này không chỉ phụ thuộc vào chính sách, mà còn nằm ở sự tham gia của doanh nghiệp và cộng đồng xã hội