Nhận diện đầy đủ các nguồn phát thải – Bước khởi đầu trong hành trình quản lý carbon của doanh nghiệp
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với phát triển kinh tế và xã hội, quản lý phát thải khí nhà kính (Greenhouse Gas – GHG) đã trở thành một nội dung quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững của doanh nghiệp. Tuy nhiên, khi nhắc đến phát thải khí nhà kính, nhiều người vẫn mặc nhiên cho rằng nguồn phát thải chủ yếu đến từ những ống khói của các nhà máy hoặc các dây chuyền sản xuất sử dụng nhiều nhiên liệu hóa thạch.
Thực tế cho thấy, lượng phát thải của một doanh nghiệp không chỉ được tạo ra trong quá trình sản xuất mà còn phát sinh từ nhiều hoạt động vận hành hằng ngày. Từ điện năng tiêu thụ trong văn phòng, nhiên liệu sử dụng cho phương tiện vận chuyển, hệ thống điều hòa không khí cho đến hoạt động xử lý chất thải, tất cả đều có thể tạo nên “dấu chân carbon” của doanh nghiệp.
Hiểu đúng và đầy đủ về các nguồn phát thải chính là nền tảng để doanh nghiệp xây dựng chiến lược giảm phát thải hiệu quả, đồng thời nâng cao năng lực quản trị và đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
🌱 Khí nhà kính là gì và vì sao doanh nghiệp cần quan tâm?
Khí nhà kính là nhóm khí có khả năng hấp thụ và giữ nhiệt trong khí quyển, góp phần làm gia tăng hiệu ứng nhà kính và biến đổi khí hậu. Trong hoạt động sản xuất và kinh doanh, các loại khí thường được quan tâm gồm Carbon dioxide (CO₂), Methane (CH₄), Nitrous Oxide (N₂O) cùng một số nhóm khí công nghiệp như HFCs, PFCs và SF₆.
Để thuận tiện cho việc đo lường và so sánh, lượng phát thải của các loại khí này thường được quy đổi về đơn vị tấn CO₂ tương đương (tCO₂e). Đây cũng là đơn vị được sử dụng phổ biến trong kiểm kê khí nhà kính và các báo cáo ESG trên toàn cầu.
Việc xác định lượng phát thải không đơn thuần là yêu cầu về môi trường mà còn giúp doanh nghiệp hiểu rõ tác động của hoạt động sản xuất đối với khí hậu, từ đó đưa ra các quyết định quản trị dựa trên dữ liệu.
⚡ Phát thải khí nhà kính đến từ nhiều hoạt động hơn doanh nghiệp vẫn nghĩ
Đối với nhiều doanh nghiệp, điện năng thường là một trong những nguồn phát thải lớn nhất. Mặc dù quá trình sử dụng điện không trực tiếp tạo ra khí nhà kính tại cơ sở sản xuất, nhưng lượng điện tiêu thụ được tạo ra từ hệ thống phát điện quốc gia vẫn mang theo một lượng phát thải đáng kể. Điều này đồng nghĩa với việc mỗi kilowatt giờ điện được tiết kiệm không chỉ giúp giảm chi phí vận hành mà còn góp phần giảm phát thải carbon.
🔥 Bên cạnh đó, nhiên liệu hóa thạch được sử dụng cho lò hơi, lò sấy, máy phát điện dự phòng hoặc các thiết bị đốt khác cũng là nguồn phát thải trực tiếp của doanh nghiệp. Mức tiêu thụ nhiên liệu càng lớn thì lượng CO₂ phát sinh càng cao, khiến đây trở thành một trong những lĩnh vực cần được ưu tiên trong các chương trình nâng cao hiệu quả năng lượng.
🚛 Một nguồn phát thải khác thường bị đánh giá thấp là hoạt động vận chuyển và logistics. Từ việc vận chuyển nguyên liệu đầu vào, phân phối sản phẩm đến quá trình di chuyển của nhân viên hay đội xe nội bộ đều tiêu thụ nhiên liệu và tạo ra phát thải. Đối với các doanh nghiệp có chuỗi cung ứng rộng, lượng phát thải từ logistics có thể chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng lượng phát thải hàng năm.
❄️ Hệ thống điều hòa không khí và thiết bị làm lạnh cũng là một nguồn phát thải quan trọng nhưng thường ít được chú ý. Khi môi chất lạnh bị rò rỉ trong quá trình vận hành hoặc bảo trì, chúng có thể phát thải các loại khí có tiềm năng gây nóng lên toàn cầu (Global Warming Potential – GWP) cao gấp hàng trăm, thậm chí hàng nghìn lần so với CO₂.
🗑️ Ngoài ra, chất thải và nước thải cũng góp phần tạo ra phát thải khí nhà kính. Quá trình phân hủy chất thải hữu cơ có thể phát sinh khí methane (CH₄), trong khi một số công nghệ xử lý nước thải có thể sinh ra nitrous oxide (N₂O). Mặc dù tỷ trọng của nguồn phát thải này có thể không lớn ở mọi doanh nghiệp, nhưng đây vẫn là thành phần cần được xem xét đầy đủ trong quá trình kiểm kê.
📊 Nhận diện đúng nguồn phát thải để xây dựng lộ trình giảm phát thải hiệu quả
Nhiều doanh nghiệp lựa chọn đầu tư vào công nghệ hoặc thiết bị mới với kỳ vọng giảm phát thải ngay lập tức. Tuy nhiên, nếu chưa hiểu rõ lượng phát thải đang đến từ đâu thì rất khó xác định giải pháp nào mang lại hiệu quả cao nhất.
Việc nhận diện đầy đủ các nguồn phát thải giúp doanh nghiệp xây dựng “bức tranh carbon” của mình, xác định những hoạt động có mức phát thải lớn để ưu tiên cải thiện. Đồng thời, dữ liệu này cũng hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu chi phí năng lượng, nâng cao hiệu quả sản xuất và chuẩn bị tốt hơn cho các yêu cầu về ESG, kiểm kê khí nhà kính, cũng như các tiêu chuẩn phát triển bền vững đang ngày càng phổ biến trên thị trường quốc tế.
Quan trọng hơn, dữ liệu phát thải chính xác sẽ giúp doanh nghiệp theo dõi hiệu quả của các giải pháp giảm phát thải theo thời gian, từ đó xây dựng lộ trình chuyển đổi xanh phù hợp với điều kiện và nguồn lực của mình.
🌍 Đo lường đúng để quản lý hiệu quả
Kiểm kê khí nhà kính không phải là đích đến cuối cùng mà là điểm khởi đầu của quá trình quản lý carbon. Chỉ khi doanh nghiệp biết mình đang phát thải bao nhiêu và phát thải từ những hoạt động nào, việc xây dựng các mục tiêu giảm phát thải mới thực sự có cơ sở.
Trong bối cảnh yêu cầu về minh bạch thông tin môi trường ngày càng gia tăng, doanh nghiệp chủ động đo lường và quản lý phát thải sẽ có nhiều lợi thế hơn trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng kỳ vọng của khách hàng, nhà đầu tư và từng bước thích ứng với xu hướng phát triển kinh tế xanh.
🌱 “Không thể quản lý những gì chưa được đo lường. Kiểm kê khí nhà kính chính là bước đầu tiên để doanh nghiệp quản lý hiệu quả và phát triển bền vững.”
