Tài chính xanh đang mở ra thêm những cơ hội vốn cho quá trình chuyển đổi của doanh nghiệp. Tuy nhiên, một dự án có lợi ích môi trường chưa đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đã sẵn sàng để tiếp cận nguồn vốn xanh. Đằng sau một khoản đầu tư xanh là yêu cầu ngày càng rõ về dữ liệu, khả năng đo lường tác động và năng lực quản trị.

Từ một ý tưởng “xanh” đến một dự án có khả năng tiếp cận vốn

Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu triển khai các hoạt động như thay thế thiết bị tiêu thụ nhiều năng lượng, sử dụng năng lượng tái tạo, cải tiến quy trình sản xuất, giảm tiêu hao nguyên liệu, xử lý chất thải hoặc từng bước giảm phát thải khí nhà kính.

Những hoạt động này có thể tạo ra giá trị đáng kể về môi trường và hiệu quả vận hành. Tuy nhiên, khi đặt trong bối cảnh tài chính xanh, câu hỏi không chỉ còn là:

“Dự án này có tốt cho môi trường hay không?”

Mà quan trọng hơn là:

“Tác động đó được xác định, lượng hóa và chứng minh như thế nào?”

Đây là điểm chuyển đổi quan trọng trong cách doanh nghiệp tiếp cận tài chính xanh.

Một dự án muốn được nhìn nhận dưới góc độ tài chính không thể chỉ dựa trên mục tiêu hoặc cam kết. Doanh nghiệp cần xây dựng được mối liên hệ tương đối rõ giữa hiện trạng – khoản đầu tư – kết quả kỳ vọng – chỉ số đo lường – tác động môi trường và hiệu quả kinh tế.

Nói cách khác, câu chuyện “xanh” cần được chuyển thành một câu chuyện có thể đo lường, quản trị và kiểm chứng.

Dữ liệu là nền tảng của khả năng tiếp cận tài chính xanh

Một trong những trở ngại phổ biến của doanh nghiệp không phải là thiếu ý tưởng chuyển đổi, mà là thiếu dữ liệu đủ tin cậy để chứng minh nhu cầu và hiệu quả của khoản đầu tư.

Ví dụ, doanh nghiệp có thể xác định rằng một dây chuyền mới sẽ giúp giảm tiêu thụ điện. Nhưng để biến nhận định đó thành cơ sở cho một dự án đầu tư, cần biết mức tiêu thụ hiện tại là bao nhiêu, thiết bị mới dự kiến thay đổi mức tiêu thụ như thế nào, mức tiết giảm có thể được tính toán ra sao và dữ liệu nào sẽ được sử dụng để theo dõi sau đầu tư.

Tương tự, với một dự án giảm phát thải, việc đưa ra một con số mục tiêu chưa đủ. Doanh nghiệp cần có đường cơ sở, phương pháp tính toán, phạm vi dữ liệu và cơ chế theo dõi để có thể đánh giá mức độ đạt được mục tiêu.

Vì vậy, dữ liệu môi trường không còn chỉ phục vụ cho báo cáo môi trường.

Trong quá trình chuyển đổi xanh, dữ liệu ngày càng trở thành một loại tài sản quản trị, giúp doanh nghiệp hiểu được hiệu quả sử dụng nguồn lực, nhận diện rủi ro và xây dựng cơ sở cho các quyết định đầu tư.

ESG Readiness: bước chuẩn bị trước khi tìm kiếm nguồn vốn

Một doanh nghiệp chưa nhất thiết phải có một hệ thống ESG hoàn chỉnh mới có thể bắt đầu quá trình chuyển đổi. Nhưng doanh nghiệp cần biết mình đang ở đâu và còn thiếu gì để có thể đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường vốn và các đối tác tài chính.

Đó chính là ý nghĩa của ESG Readiness.

ESG Readiness không đơn thuần là việc doanh nghiệp có một báo cáo ESG hay chưa. Quan trọng hơn là mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp trong việc:

• nhận diện các vấn đề môi trường, xã hội và quản trị có liên quan đến hoạt động kinh doanh;
• thu thập và chuẩn hóa các dữ liệu cần thiết;
• xác định các chỉ số có thể đo lường và theo dõi;
• lượng hóa các tác động và rủi ro trọng yếu;
• đặt mục tiêu cải thiện phù hợp với năng lực và định hướng kinh doanh;
• xây dựng lộ trình chuyển đổi có thể theo dõi và đánh giá.

Từ góc độ này, ESG Readiness có thể được xem như một bước chuẩn bị về năng lực quản trị trước khi doanh nghiệp bước vào những yêu cầu cao hơn của tài chính xanh.

Một dự án xanh cần chứng minh được cả tác động và tính khả thi

Tài chính xanh không chỉ đặt câu hỏi về tác động môi trường. Một khoản đầu tư vẫn cần được nhìn nhận trong tổng thể hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp cần làm rõ: khoản đầu tư cần bao nhiêu nguồn lực, hiệu quả vận hành dự kiến thay đổi như thế nào, chi phí có thể tiết giảm ra sao, rủi ro nào được kiểm soát và tác động môi trường được cải thiện ở mức nào.

Điều này cho thấy mối quan hệ ngày càng chặt chẽ giữa ESG, hiệu quả vận hành và tài chính.

Một dự án tiết kiệm năng lượng chẳng hạn, không chỉ là một dự án môi trường. Nếu được xây dựng trên cơ sở dữ liệu đầy đủ, nó đồng thời có thể trở thành một bài toán về chi phí sản xuất, hiệu suất thiết bị, dòng tiền đầu tư và khả năng quản trị rủi ro năng lượng.

Tương tự, một dự án sử dụng nguyên liệu hiệu quả hơn có thể đồng thời tạo ra tác động về môi trường, giảm chi phí đầu vào và nâng cao khả năng chống chịu trước biến động của thị trường nguyên liệu.

Giá trị của chuyển đổi xanh vì thế không nằm ở việc doanh nghiệp “xanh” hơn trên giấy tờ, mà ở khả năng biến những cải thiện về môi trường thành giá trị có thể quản trị và chứng minh.

Doanh nghiệp nên bắt đầu từ đâu?

Thay vì bắt đầu bằng câu hỏi “nguồn vốn xanh nào đang có?”, doanh nghiệp có thể bắt đầu từ một câu hỏi nền tảng hơn:

“Doanh nghiệp đã sẵn sàng đến đâu để chứng minh một dự án chuyển đổi xanh là cần thiết, khả thi và có thể đo lường được?”

Quá trình chuẩn bị có thể bắt đầu từ việc rà soát hiện trạng, xác định khoảng trống dữ liệu, xây dựng đường cơ sở, lựa chọn các chỉ số trọng yếu và xác định những lĩnh vực có tiềm năng cải thiện rõ ràng.

Từ đó, doanh nghiệp mới có cơ sở để lựa chọn dự án ưu tiên, xây dựng phương án đầu tư và xác định những yêu cầu cần đáp ứng khi tiếp cận các nguồn tài chính phù hợp.

Đây cũng là cách tiếp cận giúp doanh nghiệp tránh một tình trạng khá phổ biến: chạy theo cơ hội vốn trước khi chuẩn bị đủ năng lực để sử dụng và chứng minh hiệu quả của nguồn vốn đó.

Tài chính xanh bắt đầu từ năng lực quản trị

Trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế xanh, khả năng tiếp cận vốn ngày càng gắn với khả năng doanh nghiệp hiểu chính mình bằng dữ liệu.

Doanh nghiệp cần biết mình đang tiêu thụ bao nhiêu tài nguyên, tạo ra bao nhiêu phát thải, đâu là những điểm có thể cải thiện, khoản đầu tư nào tạo ra giá trị và kết quả có thể được đo lường như thế nào.

Khi những câu hỏi đó được trả lời một cách có hệ thống, ESG không còn là một yêu cầu mang tính báo cáo, còn tài chính xanh cũng không chỉ là một nguồn vốn mới.

Chúng trở thành hai phần của cùng một quá trình: nâng cao năng lực quản trị để doanh nghiệp có thể chuyển đổi, chứng minh kết quả và tiếp cận những cơ hội tài chính phù hợp với định hướng phát triển bền vững.

Nhân Văn đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình đánh giá mức độ sẵn sàng ESG, chuẩn hóa dữ liệu, xác định khoảng trống năng lực và xây dựng nền tảng cho các chương trình chuyển đổi xanh và tiếp cận tài chính xanh.

#GreenFinance #ESGReadiness #ESG #TaiChinhXanh #GreenTransition #SustainableBusiness