Chương trình do UKAid/UK DEFRA tài trợ nhằm đánh giá, thí điểm và đề xuất các giải pháp giảm đốt rơm rạ ngoài đồng, góp phần giảm ô nhiễm không khí và thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững theo hướng kinh tế tuần hoàn.
Chú thích: Hoạt động khảo sát và triển khai mô hình tại địa phương
Trong giai đoạn 2022–2025, Trung tâm Phát triển Năng lực Cộng đồng Nhân Văn phối hợp với Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam (VACNE) triển khai chương trình với sự tài trợ của UKAid và UK DEFRA, với tổng ngân sách khoảng 550.000 USD.
Dự án tập trung đánh giá hiện trạng quản lý phụ phẩm nông nghiệp, đặc biệt là tình trạng đốt rơm rạ sau thu hoạch tại các địa phương sản xuất lúa. Các khảo sát thực địa được thực hiện nhằm phân tích tập quán canh tác, xác định các rào cản về kỹ thuật, chi phí và tổ chức sản xuất trong việc xử lý rơm rạ theo hướng bền vững.
Trên cơ sở đó, dự án đã lựa chọn và thí điểm một số giải pháp thay thế phù hợp với điều kiện địa phương, bao gồm cơ giới hóa thu gom rơm rạ, sử dụng rơm làm nguyên liệu sản xuất phân hữu cơ, và phát triển các mô hình tận dụng rơm rạ làm nhiên liệu sinh khối. Các mô hình này được triển khai ở quy mô thực địa nhằm đánh giá tính khả thi và khả năng nhân rộng.
Song song với các hoạt động kỹ thuật, dự án đặc biệt chú trọng đến nâng cao nhận thức và tăng cường năng lực cho các bên liên quan. Các chương trình tập huấn và truyền thông đã được tổ chức tại một số địa phương, bao gồm Yên Thành (Nghệ An) và Ninh Bình, với sự tham gia của cán bộ cấp huyện, xã, các tổ chức đoàn thể và người dân.
Nội dung tập huấn tập trung vào tác động của việc đốt rơm rạ đối với môi trường và sức khỏe, đồng thời hướng dẫn các phương pháp xử lý thay thế có tính khả thi cao. Tài liệu tập huấn được xây dựng theo hướng thực tiễn, dễ áp dụng, kết hợp với các mô hình trình diễn tại hiện trường, giúp người dân trực tiếp quan sát và từng bước thay đổi tập quán sản xuất.
Bên cạnh đó, dự án cũng nghiên cứu và đề xuất các giải pháp công nghệ nhằm hỗ trợ phát hiện, giám sát và giảm thiểu ô nhiễm không khí từ hoạt động nông nghiệp, qua đó cung cấp cơ sở cho việc xây dựng và hoàn thiện chính sách.
Kết quả bước đầu cho thấy các giải pháp thí điểm có tính khả thi và phù hợp với điều kiện địa phương. Nhận thức của người dân và cán bộ cơ sở được cải thiện, một số khu vực ghi nhận xu hướng giảm hoạt động đốt rơm rạ, đồng thời tăng cường áp dụng các phương án tận dụng phụ phẩm nông nghiệp.
“Giảm đốt rơm rạ là một giải pháp trọng tâm nhằm giảm phát thải khí nhà kính, cải thiện chất lượng không khí và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp. Nội dung này đã được triển khai thông qua các hoạt động tập huấn và thí điểm tại địa phương như Yên Thành (Nghệ An) và Ninh Bình.”
Thông tin dự án:
- Đơn vị thực hiện: Trung tâm Phát triển Năng lực Cộng đồng Nhân Văn
- Đối tác: UKAid, UK DEFRA, VACNE
- Thời gian: 2022–2025
- Ngân sách: ~550.000 USD