Một số ý kiến cho rằng xe điện không thực sự thân thiện với môi trường nếu nguồn điện sạc vẫn được sản xuất từ than đá hay khí đốt. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng ngay cả trong trường hợp này, xe điện vẫn có tổng lượng phát thải thấp hơn so với xe chạy xăng khi tính trong toàn bộ vòng đời.
Xe điện tại một trạm sạc ở thủ đô Oslo – Na Uy. (Ảnh: Tân Hoa Xã)
Na Uy dẫn đầu nhờ năng lượng tái tạo
Na Uy là quốc gia có tỷ lệ sử dụng xe điện cao nhất thế giới, với gần 89% xe mới bán ra năm 2024. Thành công này đến từ chính sách hỗ trợ mạnh mẽ và lưới điện gần như hoàn toàn tái tạo, chủ yếu từ thủy điện. Nghiên cứu trên tạp chí Nature Communications cho thấy xe điện ở Na Uy có lượng phát thải vòng đời thấp hơn hẳn xe xăng, ngay cả khi tính cả quá trình sản xuất pin.
Mỹ: lợi thế vẫn nghiêng về xe điện
Tại Mỹ, xe điện chiếm khoảng 10% doanh số bán xe mới. Lưới điện nước này vẫn phụ thuộc 60% vào nhiên liệu hóa thạch, nhưng theo nghiên cứu của Đại học Michigan, ở bất kỳ bang nào, xe điện cũng phát thải khí nhà kính thấp hơn xe xăng trong suốt vòng đời. Ngay cả ở những bang dùng nhiều than đá, lợi thế này vẫn giữ nguyên.
Một báo cáo của Trường Môi trường Yale cũng khẳng định chuỗi cung ứng xe điện phát thải ít hơn nhiều so với chuỗi cung ứng xe xăng, vốn bao gồm khai thác, tinh chế và vận chuyển nhiên liệu. Tuy nhiên, Mỹ vẫn cần nâng cấp lưới điện để năng lượng tái tạo được khai thác hiệu quả hơn.
Trung Quốc: tiềm năng và thách thức
Trung Quốc phụ thuộc nặng nề vào than đá nên hiệu quả môi trường của xe điện bị hạn chế. Dù vậy, nghiên cứu trên ScienceDirect cho thấy xe điện tại Trung Quốc vẫn có lượng phát thải thấp hơn xe xăng. Ngoài ra, cải tiến pin và mở rộng hạ tầng sạc thông minh được dự báo sẽ giúp xe điện đóng góp nhiều hơn vào mục tiêu trung hòa carbon.
Tuy nhiên, do lưới điện dựa nhiều vào than, xe điện tại Trung Quốc có thể phát sinh thêm NOx và bụi mịn (PM10). Điều này cho thấy việc tăng tốc phát triển năng lượng tái tạo là yếu tố then chốt để tối ưu hóa lợi ích môi trường.
Kết luận
Các nghiên cứu đồng thuận rằng xe điện vẫn “xanh” hơn xe xăng trong toàn bộ vòng đời, ngay cả khi nguồn điện đến từ nhiên liệu hóa thạch. Nhưng để phát huy tối đa lợi ích, các quốc gia cần đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo và hạ tầng sạc hiện đại.
Nguyên Anh