Trong bối cảnh bất ổn địa chính trị khiến nguồn cung dầu thô thế giới bấp bênh, Việt Nam đang đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi sang xăng sinh học E10. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm tự chủ năng lượng, nhưng liệu người tiêu dùng có được hưởng lợi về giá?
1. Bối cảnh: Khi xăng khoáng “hụt hơi” vì xung đột
Xung đột tại Trung Đông không chỉ làm gián đoạn các tuyến vận tải mà còn đẩy giá dầu thô tăng phi mã (tới hơn 50%). Thực tế, Việt Nam hiện chỉ mới tự chủ được khoảng 68% nguồn cung xăng dầu, nhưng ngay cả con số này cũng phụ thuộc lớn vào dầu thô nhập khẩu từ Kuwait hay Tây Phi.
Trước sức ép đó, Thứ trưởng Bộ Công Thương đã chỉ đạo triển khai xăng E10 “càng sớm càng tốt”. Mục tiêu rất rõ ràng: Giảm sự phụ thuộc vào xăng khoáng và tận dụng nguồn lực từ nông nghiệp trong nước.
2. Vì sao xăng sinh học E10 là “bài toán” thông minh?
Ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam, chỉ ra những lợi thế vượt trội của việc chuyển dịch này:
-
Giá Ethanol ổn định lạ kỳ: Trong khi giá xăng thế giới tăng hơn 50%, giá Ethanol (E100) trên sàn Chicago chỉ biến động nhẹ khoảng 4%. Điều này cho thấy Ethanol là “mỏ neo” giúp giảm bớt sự rung lắc của giá nhiên liệu.
-
Tự chủ từ nguồn gốc nông nghiệp: Là nước nông nghiệp, Việt Nam hoàn toàn có thể sản xuất Ethanol từ sắn, mía, ngô. Việc nâng tỷ lệ phối trộn lên E10 hay E20 sẽ trực tiếp giúp tiêu thụ nông sản và bảo đảm an ninh năng lượng.
-
Nguồn cung từ Mỹ dồi dào: Hiện 60% Ethanol toàn cầu đến từ Mỹ và Brazil – những khu vực không chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi khủng hoảng vận tải tại Trung Đông, giúp việc nhập khẩu nguyên liệu pha chế trở nên thuận lợi hơn.
3. Các “ông lớn” đã sẵn sàng vào cuộc
Không đợi đến thời hạn bắt buộc (1/6/2026), các doanh nghiệp đầu mối lớn như Petrolimex và PVOIL đã bắt đầu lên kế hoạch bán rộng rãi xăng E10 ngay từ đầu tháng 4.
Tại khu vực miền Trung, Nhà máy nhiên liệu sinh học của BSR cũng đã sẵn sàng cung ứng khoảng 60.000 tấn Ethanol. Việc đưa Ethanol vào pha chế tại Nhà máy Lọc dầu Dung Quất ngay trong tháng 3 này sẽ giúp giải tỏa đáng kể áp lực cho các kênh nhập khẩu xăng dầu đang bị hạn chế.
4. Giá xăng có “hạ nhiệt” như mong đợi?
Đây là câu hỏi được quan tâm nhất. Theo các chuyên gia từ Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, dù xăng E10 giúp giảm áp lực cung nhưng không nên kỳ vọng giá sẽ giảm sâu ngay lập tức. Để xăng E10 thực sự rẻ và hấp dẫn, cần có những điều chỉnh về chính sách:
-
Giảm thuế tiêu thụ đặc biệt: Kiến nghị giảm thuế đối với xăng khoáng dùng để pha chế từ 10% xuống còn 7%.
-
Thống nhất thuế bảo vệ môi trường: Áp dụng mức thuế ưu đãi đồng nhất cho cả E5 và E10 để khuyến khích người dùng.
-
Hỗ trợ chi phí định mức: Việc đầu tư hệ thống pha chế mới đòi hỏi doanh nghiệp cần được tính toán lại mức chi phí kinh doanh (dự kiến tăng khoảng 200 đồng/lít).
5. Lời kết
Chuyển đổi sang xăng E10 không chỉ là câu chuyện về môi trường hay thực hiện mục tiêu Net Zero, mà còn là lá chắn giúp nền kinh tế giảm bớt tổn thương trước các cú sốc năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, để lộ trình này thực sự thành công, sự đồng hành của Chính phủ về chính sách thuế và phí sẽ là yếu tố quyết định để xăng sinh học có mức giá “vừa túi tiền” với người dân.
Nhân văn